Առողջապահություն 3.2011
Լուրջ ձեռքբերումներն ակնհայտ են այս ոլորտում
![Լուրջ ձեռքբերումներն ակնհայտ են այս ոլորտում Լուրջ ձեռքբերումներն ակնհայտ են այս ոլորտում](up/article/big/picture_17279.jpg)
Հարցազրույց ՀՀ ԱԺ առողջապահության, մայրության և մանկության հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ, «Արաբկիր» բժշկական կենտրոնի գիտական ղեկավար, ՀՀ մանկական բժիշկների ասոցիացիայի նախագահ Արա Բաբլոյանի հետ։
– Բժշկությունը Հայաստանում խոր արմատներ ունի, սակայն որպես կազմակերպված ոլորտ այն ձևավորվել է 1918 թ.-ին, ապա զարգացման երկար ուղի է անցել խորհրդային տարիներին: Ինչպե՞ս կբնութագրեիք առողջապահության համակարգի զարգացման ընթացքն անկախության 20 տարիներին, հատկապես, որ Դուք 1991-1997 թթ. եղել եք ՀՀ առողջապահության նախարարը:
– Հայկական բժշկության արմատները գալիս են դեռևս ուրարտական դարաշրջանից: Միջնադարի մեծ բժշկապետեր Մխիթար Հերացու, Գրիգորիսի, Ամիրդովլաթ Ամասիացու և այլոց շնորհիվ էր, որ բժշկությունը Հայաստանում ծաղկում ապրեց: Ինչ վերաբերում է խորհրդային ժամանակաշրջանի առողջապահությանը, հպարտությամբ պետք է նշեմ, որ ոլորտում աշխատում էին ականավոր բժիշկներ ու գիտնականներ, որոնք իրենց ավանդը ներդրեցին Հայաստանի առողջապահության զարգացման գործում: Անդրադառնալով խորհրդային առողջապահական համակարգին` հարկ է նշել, որ այն իրենից ներկայացնում էր դասական մի մոդել` երաշխավորելով հավասար պայմաններ բոլորի համար, հատկապես առողջության առաջնային պահպանման և հիվանդանոցային երկրորդային մակարդակներում: Սակայն այդ համակարգի ամենամեծ թերություններից մեկն այն էր, որ մարդու իրավունքները սահմանափակվում էին միայն պետական ծրագրերի շրջանակներում, և դրանից դուրս մարդ բժշկական այլ ծառայություններից օգտվելու իրավունք չուներ: Այս ամենն ավելի ցայտուն էր արտահայտվում բժշկական օգնության երրորդ մակարդակում` օրինակ, սիրտ-անոթային հիվանդությունների վիրաբուժություն և ոչ վիրաբուժական միջամտություններ, օրգանների պատվաստում կամ արհեստական օրգանների կիրառում, ուռուցքաբանություն, ակնաբուժություն և այլն: Այսպես, 1988 թ. երկրաշարժից հետո պարզվեց, որ Հայաստանում չկա ոչ մի արհեստական երիկամ, որով հնարավոր լիներ հեմոդիալիզ կատարել և մինչ այդ սարքերը Հայաստան կբերվեին որպես հումանիտար օգնություն, մարդկային բազմաթիվ կորուստներ ունեցանք:
Առողջապահության ոլորտի բարեփոխումները շարունակական բնույթ են կրում և ուղղակիորեն կապված են հասարակության ու տնտեսության զարգացման հետ: Նախ պետք է նշել, որ Հայաստանն անկախության առաջին տարիներին ծանր ճանապարհ է անցել, երբ փլուզվեց ամբողջ տնտեսությունը, որի պատճառը ԽՍՀՄ հանրապետությունների միջև եղած կապերի ուգործակցության խզումն էր, ինչպես նաև էներգետիկ խորը ճգնաժամը, երկրաշարժը, պատերազմն ու շրջափակումը: Այդ տարիներին միայն առողջապահության համակարգն էր, որ գործում էր: Առօրյա բոլոր դժվարությունների հաղթահարմանը զուգահեռ ստեղծվում էին կառույցներ, օրինակ` Առողջապահության ազգային ինստիտուտը, Դեղերի և բժշկական տեխնոլոգիաների որակի վերահսկման ծառայությունը, Առողջապահության ֆինանսավորման գործակալությունը և այլն: Ունենալով ֆինանսական խիստ սահմանափակումներ` շեշտը դրվեց հիմնականում հանրային առողջապահության և առողջության առաջնային պահպանման համակարգերի ստեղծման ու զարգացման վրա, իսկ մասնագիտական և հիվանդանոցային բժշկական օգնության առումով ուշադրությունն ուղղվեց մայրությանն ու մանկությանը, ինչպես նաև բնակչության սոցիալապես անապահով և հատուկ այլ խմբերի:
Անդրադառնալով վերջին 20 տարիների ընթացքում առողջապահության զարգացման գործընթացին, կարծում եմ, որ կարող ենք տալ դրական գնահատական, քանի որ լուրջ ձեռքբերումներն ակնհայտ են այս ոլորտում` մայրական և մանկական մահացության զգալի նվազում, տարափոխիկ հիվանդությունների կանխարգելում, պոլիոմիելիտի և մալարիայի վերացում, մի շարք մասնագիտացված կենտրոնների ստեղծում և այլն:
– Որպես ԱԺ առողջապահության, մայրության և մանկության հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ` կցանկանայի անդրադառնայիք այսօր ոլորտում առկա խնդիրներին և նախանշեիք հետագա անելիքները:
– Ճիշտ է, ոլորտում ձեռք են բերվել լուրջ հաջողություններ, սակայն պետք է խոստովանել, որ դեռ անելիքները շատ են հանրային առողջապահության անվտանգության երաշխավորման, մարդու առողջության վրա շրջակա միջավայրիգործոնների բացասական ազդեցության կանխարգելման, գյուղական վայրերում բժշկական ծառայությունների բարելավման, կառավարման, որակի ապահովման, առողջապահության ֆինանսավորման մակարդակի և նրա մեխանիզմների բարեփոխումների, բժշկական ծառայությունների մատչելիության ապահովման, բժշկական կրթության և հետդիպլոմային շարունակական մասնագիտական զարգացման և մի շարք այլ խնդիրների կարգավորման ուղղությամբ: Շարունակում է բարձր մնալ մահացության ցուցանիշը ոչ տարափոխիկ հիվանդություններից, այն է` սիրտ-անոթային, ուռուցքային և շաքարային դիաբետ: Այս հարցում մեր ջանքերը պետք է ուղղված լինեն հանրային առողջապահական և բժշկական ծառայությունների կազմակերպմանը, այսինքն` այս հիվանդությունների կանխարգելումը, մյուս կողմից` դրանց վաղ հայտնաբերումն ու բուժումը:
Պետք է հատուկ նշեմ, որ առողջապահության նախարարության հետ սերտ աշխատանքը բերեց նրան, որ վերջին չորս տարիների ընթացքում մշակված և ընդունված առողջապահական օրենսդրական փաստաթղթերի թիվը մի քանի անգամգերազանցում է դրան նախորդող տասը տարիների ընթացքում ընդունված օրենքների թվին:
– Անդրադառնանք նաև «Առողջապահություն» հանդեսին, որը 55 տարեկան է: Ինչպե՞ս եք գնահատում նրա երկարամյա գործունեությունը, ինչպիսի՞ն կցանկանայիք տեսնել այն ապագայում և ի՞նչ կմաղթեիք հանդեսին:
– Նախ, շնորհավորում եմ անձնակազմին` հանդեսի 55-ամյակի կապակցությամբ և արդեն այն, որ 55 տարի «Առողջապահությունը» իր ջանքերն է ներդնում բնակչության առողջության պահպանմանգործին` արդեն իսկ բարձրգնահատական է: «Առողջապահությունը» այն հիմնական միջոցներից է, որը մի կողմից իրականացնում է առողջության վերաբերյալ գիտելիքների տարածումը բնակչության շրջանում, մյուս կողմից` մասնագիտական տեղեկատվություն բուժաշխատողների համար: Ես բարձր եմգնահատում հանդեսի հնարավորությունները և ցանկանում եմ, որ այն պահպանի իր դասական ոճը նշված երկու ուղղություններով և կուլ չգնա այսօր մոլեգնող պոպուլիստական մոտեցումներին:
![](images/calendar.png)
Կարդացեք նաև
![«Առողջապահություն» հանդեսի 55-ամյա տարեդարձը «Առողջապահություն» հանդեսի 55-ամյա տարեդարձը](up/article/small/picture_17275.jpg)
Սիրելի ընթերցո′ղ,
Այս տարին կրկնակի հոբելյանական է` համընկել են մեր երկրի անկախության 20-ամյակը և «Առողջապահություն» հանդեսի 55-ամյա տարեդարձը...
![](images/calendar.png)
![Մեր նպատակը բուժօգնության որակի բարձրացումն ու մատչելիության ապահովումն է Մեր նպատակը բուժօգնության որակի բարձրացումն ու մատչելիության ապահովումն է](up/article/small/file_17276_7521210.jpg)
Հարցազրույց ՀՀ առողջապահության նախարար, բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Հարություն Քուշկյանի հետ:
Հետաքրքիր, բուռն և ստեղծարար ուղի է անցել ՀՀ առողջապահության նախարար, առողջապահության...
![](images/calendar.png)
![55-ամյա «Առողջապահություն» հանդեսը 55-ամյա «Առողջապահություն» հանդեսը](up/article/small/file_17278_6542733.jpg)
Տպաքանակը միշտ էլ եղել է պարբերականի գնահատման և հեղինակության ցուցանիշ: Միութենական ամենաբարձր ատյանների թույլտվությանբ, ԽՍՀՄ առողջապահության նախարարության որոշմամբ և Հայաստանի...
![](images/calendar.png)
![Անկախությունն իրավական պետության կայացման կարևոր ուղենիշ է Անկախությունն իրավական պետության կայացման կարևոր ուղենիշ է](up/article/small/file_17283_3956788.jpg)
Հարցազրույց ՀՀ ԲԳԱ նախագահ, ՌԴ ԲԳԱ ակադեմիկոս, ՀՀ գիտության վաստակավոր գործիչ, պրոֆեսոր Լևոն Մկրտչյանի հետ...
![](images/calendar.png)
![Առաջնահերթը` առողջապահության համակարգի հետագա ամրապնդման, պահպանման խնդիրն է Առաջնահերթը` առողջապահության համակարգի հետագա ամրապնդման, պահպանման խնդիրն է](up/article/small/file_17284_8623020.jpg)
Հարցազրույց «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ» բժշկական կենտրոնի տնօրեն, բ.գ.դ., պրոՖեսոր Արա Մինասյանի հետ...
![](images/calendar.png)
![Առողջապահությունը հասանելի չէ ժողովրդական լայն զանգվածներին Առողջապահությունը հասանելի չէ ժողովրդական լայն զանգվածներին](up/article/small/file_17285_4899742.jpg)
Հարցազրույց ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի բնական գիտությունների բաժանմունքի ակադեմիկոս-քարտուղար Վիլեն Հակոբյանի հետ...
![](images/calendar.png)
![Անարդարության դեմ պայքարը կառավարության գործունեության այսօրվա հրամայականն է: Հարցազրույց ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության աշխատակազմի ղեկավար Արտակ Գրիգորյանի հետ Անարդարության դեմ պայքարը կառավարության գործունեության այսօրվա հրամայականն է: Հարցազրույց ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության աշխատակազմի ղեկավար Արտակ Գրիգորյանի հետ](up/article/small/file_17287_5923160.jpg)
– Պարոն Գրիգորյան, Դուք մասնագիտությամբ բժիշկ եք, ինչպե՞ս հայտնվեցիք սոցիալական խնդիրներով զբաղվող ոլորտում...
![](images/calendar.png)
![Բժիշկը նախ ի´նքը պետք է հարգի իր սպիտակ խալաթը: Հարցազրույց ՀԲԱ հիմնադիր նախագահ, Սրտաբանության ԳԻ փոխտնօրեն, Կանխարգելիչ սրտաբանության կենտրոնի տնօրեն Պարունակ Զելվեյանի հետ Բժիշկը նախ ի´նքը պետք է հարգի իր սպիտակ խալաթը: Հարցազրույց ՀԲԱ հիմնադիր նախագահ, Սրտաբանության ԳԻ փոխտնօրեն, Կանխարգելիչ սրտաբանության կենտրոնի տնօրեն Պարունակ Զելվեյանի հետ](up/article/small/file_17288_1135422.jpg)
– Համեմատեք, խնդրեմ, Հայաստանի երեք հանրապետությունների ժամանակ ունեցած առողջապահական համակարգերը` շեշտը դնելով անկախության 20 տարիների վրա...
![](images/calendar.png)
![Նա անվերապահորեն սիրում էր իր հայրենիքը և անմնացորդ նվիրվեց նրան Նա անվերապահորեն սիրում էր իր հայրենիքը և անմնացորդ նվիրվեց նրան](up/article/small/file_17290_7776705.jpg)
Արցախյան ազատամարտի տարիներին ռազմադաշտում էին նաև Ղարաբաղյան շարժման առաջամարտիկներից շատերը, որոնք ոգևորված անկախության գաղափարով` պատրաստ էին իրենց կյանքը տալ հանուն այդ վեհ գաղափարի: Այդ նվիրյալներից էր նաև Գարեգին Հարությունյանը...
![](images/calendar.png)
![Առողջապահությունն այն ոլորտներից է, որը ԽՍՀՄ փլուզման հետ մեկտեղ չքայքայվեց: Հարցազրույց Հայկական հոգեբուժական ասոցիացիայի նախագահ, «Հոգեբուժական բժշկական կենտրոն» ՓԲԸ փոխտնօրեն Արմեն Սողոյանի հետ Առողջապահությունն այն ոլորտներից է, որը ԽՍՀՄ փլուզման հետ մեկտեղ չքայքայվեց: Հարցազրույց Հայկական հոգեբուժական ասոցիացիայի նախագահ, «Հոգեբուժական բժշկական կենտրոն» ՓԲԸ փոխտնօրեն Արմեն Սողոյանի հետ](up/article/small/file_17295_3426864.jpg)
– Ասացեք, խնդրեմ, պարոն Սողոյան, ի՞նչ ձեռքբերումներ եղան անկախության տարիներին հոգեբուժության ոլորտում...
![](images/calendar.png)
![Հիգիենիկ և հակահամաճարակային ծառայությունը զարգացում է ապրում: Հարցազրույց ՀՀ ԱՆ աշխատակազմի պետական հիգիենիկ և հակահամաճարակային տեսչության պետ Արտավազդ Վանյանի հետ Հիգիենիկ և հակահամաճարակային ծառայությունը զարգացում է ապրում: Հարցազրույց ՀՀ ԱՆ աշխատակազմի պետական հիգիենիկ և հակահամաճարակային տեսչության պետ Արտավազդ Վանյանի հետ](up/article/small/file_17297_1737219.jpg)
– Կցանկանայի զուգահեռներ անցկացնեիք ԽՍՀՄ սանիտարահակահամաճարակային և ՀՀ ԱՆ պետական հիգիենիկ և հակահամաճարակային ծառայությունների գործունեության միջև...
![](images/calendar.png)
![](images/white_bl.gif)
![](images/white_br.gif)
![](images/white_tr.gif)
![](images/white_tl.gif)
ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ
-
Ժողովրդական դեղամիջոցներ
-
Հղիություն. 4-րդ ամիս
-
Հղիություն. 7-րդ ամիս
-
Կոճապղպեղ նույնն է՝ իմբիր, Ginger եւ Zingiber Officinale
-
«Արագիլ» հիմնադրամը ստեղծված է՝ օգնելու անպտղությամբ տառապող զույգերին. Կարինե Թոխունց
-
Հղիություն. 6-րդ ամիս
-
Հղիություն. 2-րդ ամիս
- 4-7 ամսական երեխաների սնուցումը
-
Ամուսնական առաջին գիշերը
-
Ընկերության մասին
-
Ինչպես ազատվել անցանկալի մազերից
-
Խնձորը` պզուկների դեմ. ազատվիր նրանցից 1 գիշերվա ընթացքում
-
Պարզվում է ապագա երեխայի սեռը կախված է մայրիկի սնունդից
-
Դդում
-
Կոճապղպեղ՝ նիհարելու համար (կոճապղպեղի թեյ)
-
Հիվանդություն, որը փոխում է մեր կյանքը` կրծագեղձի քաղցկեղ
-
Սեռական գրգռում
-
Արգանդի միոմա. նախանշանները, պատճառներն ու բուժումը
-
Երիցուկ դեղատնային - Ромашка аптечная - Matricaria chamomilla L.
-
Չիչխանի օգտակար հատկությունները
-
Քարավուզ (նույն ինքը՝ նեխուր)
-
Ինչպես ազատվել բերանի վատ հոտից`պարզ միջոց
-
Հղիություն. 1-ին ամիս
-
Դիմակներ` մազերի համար
-
Կրծքի ցավե՞ր ունեք. ինչ անել
-
Ընդհանուր տեղեկություններ մարմնի համակարգերի մասին
-
Հեշտոցային արտադրության պատճառները. մասնագետի անդրադարձը
-
Ընտրություն ըստ հորոսկոպի
-
Հիվանդություն, որի համար պետք չէ ամաչել (թութք)
- Բերանի խոռոչի լորձաթաղանթի ախտահարումը սովորական բշտախտի ժամանակ (սկիզբը` նախորդ համարում)
-
Հղիությունը և նախապատրաստվելը դրան
- Խոսենք այդ մասին. ձեռնաշարժություն
-
Երբ գլխացավն ախտանիշ է: Հանճարեղ և օժտված մարդկանց հիվանդություն
-
Լեղաքարային հիվանդություն. բուժման մեթոդները
-
Սեռական թուլության առաջին նախանշանները. news.am
-
Ուլտրաձայնային դոպլերոգրաֆիա (երկակի (դուպլեքս) անոթների)
-
Էկզեմայի տեսակները և բուժումը
-
ՈւՆԱԲԻ: Արևելյան բժշկության գաղտնիքները
-
Իրիդիոսքրինինգ
-
Գամմա-դանակը նշտարի փոխարեն